8 علائم خرابی سنسور دور موتور ، نحوه تست، تعویض و رفع خطا

سنسور دور موتور، Crankshaft Position  Sensor یا CPS ، یکی از اجزای حیاتی سامانه احتراق و مدیریت موتور است. این حسگر با اندازه‌گیری موقعیت و زمان قرارگیری فلایویل به واحد کنترل موتور (ECU) اطلاعات دقیقی می‌دهد تا نسبت‌های ترکیب سوخت و هوا، زمان جرقه و سایر پارامترها را به‌درستی تنظیم کند. خرابی این سنسور می‌تواند منجر به مشکلات جدی و در برخی مواقع خاموشی ناگهانی موتور شود.

در این مقاله از آرمان پژوهش به بررسی علائم خرابی سنسور دور موتور، چگونگی کارکرد، محل قرارگیری، روش‌های عیب‌یابی، رفع مشکل و پرسش‌های متداول می‌پردازیم.

چرا سنسور دور موتور اهمیت دارد؟

• تفسیر دقیق موقعیت فلایویل: ارسال پالس‌ها یا سیگنال‌های تداومی به ECU برای تعیین زمان جرقه و فاصله بین احتراق‌ها.
• کنترل دقیق سیستم سوخت‌رسانی : با تشخیص موقعیت دور موتور، ECU مقدار دقیق سوخت و زمان تزریق را تنظیم می‌کند.
• پایین آوردن مصرف سوخت: با بهبود مدیریت مخلوط سوخت-هوای مناسب، کارایی موتور بالا می‌رود.
• پیشگیری از خرابی‌های شدید موتور: خطاهای غیرمتمرکز می‌تواند منجر به افت توان، خاموشی ناگهانی یا روشن نشدن موتور شود.

به طور خلاصه: اگر سنسور دور موتور درست کار نکند، ECU  نمی‌داند چه زمانی جرقه بدهد یا چه مقدار سوخت تزریق کند؛ نتیجه هم می‌تواند افت عملکرد، خاموشی موتور یا روشن شدن چراغ Check Engine باشد.

محل قرارگیری سنسور دور موتور

مکان دقیق سنسور دور موتور به مدل خودرو و نوع پیشرانه بستگی دارد. در بسیاری از خودروهای پژو، سمند، ریو و برخی خودروهای داخلی، محل این سنسور بالای سنسور کیلومتر و معمولاً در نزدیکی میل لنگ یا روی فلایویل موتور  است.

توجه: محل سوکت سنسور دور موتور پشت منیفولد هوا است که در ECU زیمنس رنگ مشکی و در ECU ساژم و بوش رنگ قهوه ای دارد.

 

تصویر 1: محل قرارگیری سنسور دور موتور زیمنس در پراید

طرز کار سنسور دور موتور

در این ویدیو از کانال آپارات گروه صنعتی آژیراک (برند آرمان پژوهش)  به تشریح عملکرد سنسور دور موتور در خودرو پرداخته ایم.

 

 

کار اصلی سنسور دور موتور: اکثر سنسورهای دور موتور خودروهای ایرانی از نوع سیم پیچ القایی هستند. در هر صورت، با هر چرخش فلایویل، تعداد یا فاصله قطعات مغناطیسی که به حسگر می‌رسند تغییر می‌کند و این تغییر مغناطیسی به یک سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود.

ارسال سیگنال یه ECU : سیگنال خروجی به واحد کنترل موتور فرستاده می‌شود  ECU با تحلیل این سیگنال‌ها، زمان جرقه، مقدار سوخت تزریقی، و گاهی فشار تزریق را تنظیم می‌کند.

ردیابی موقعیت: برخی از سیستم‌ها از ترکیب سیگنال سنسور دور موتور با سیگنال حسگر موقعیت دریچه گاز یا حسگر شتاب‌دهنده برای بهینه‌سازی کارکرد استفاده می‌کنند.

بنابراین، عملکرد صحیح این سنسور برای پایداری، بازده و کارکرد دقیق موتور حیاتی است.

بیشتر بدانید : علائم خرابی سنسور سرعت خودرو

8 علائم خرابی سنسور دور موتور

علائم خرابی معمولاً به شکل‌های زیر ظاهر می‌شوند. توجه کنید که ممکن است برخی مشکلات به دلیل خرابی سایر اجزا هم باشد، اما وجود هم‌زمان بیش از یکی از این علائم می‌تواند نشانه‌ای قاطع‌تر از خرابی سنسور باشد:

1. روشن شدن چراغ چک یا کدهای خطای مرتبط با حسگر موقعیت سنسور دور موتور در دستگاه تشخیص‌دهنده
2. خاموشی ناگهانی موتور یا استاپ-استارت ضعیف: موتور ممکن است در حین رانندگی ناگهان خاموش شود یا روشن نشود.
3. افت ناگهانی یا نامنظم قدرت موتور: کاهش توان، شتاب‌گیری غیرقابل تفسیر یا لگ‌های ناخواسته در هنگام حرکت.
4. دور موتور نامنظم یا بالا/پایین رفتن غیرعادی یا نوسانات شدید بدون دلیل.
5. افزایش مصرف سوخت بدون تغییر در شیوه رانندگی ECU: به دلیل سیگنال نامعتبر، ترکیب سوخت را به‌طور غیرعادی تغییر می‌دهد.
6. روشن شدن چراغ‌های ایمنی مرتبط با موتوری دیگر: مانند چراغ‌های CTS یا دیگر شاخص‌های مربوط به تزریق و جرقه.
7. مشکلات در استارت زدن با گرمای زیاد یا سرما شدید: در برخی مواقع، تفاوت دمای محیط باعث تشدید خرابی سیگنال می‌شود.
8. صداهای غیرعادی از موتور یا لرزش‌های بیش از حد: به دلیل عدم هماهنگی درست ECU با مخلوط سوخت-هوا.

اگر یکی یا چند مورد از این علائم را تجربه کردید، اقدام سریع و دقیق به تشخیص و تعمیر کمک می‌کند تا از آسیب‌های بیشتر جلوگیری شود.

عیب‌یابی خرابی سنسور دور موتور

برای تشخیص دقیق، رویکرد مرحله‌ای و سیستماتیک مفید است. در ادامه گام‌های عملی را مرور می‌کنیم:

• گام ۱: بررسی کدهای خطا

  • با استفاده از دستگاه دیاگ، کدهای مرتبط با سنسور دور موتور را بخوانید. کدهایی مانند P0335 (Crankshaft Position Sensor Circuit) یا کدهای مشابه ممکن است ظاهر شوند.
  • بررسی زمینه ای: سیم‌کشی، اتصالات و کابل‌های مربوطه.

• گام ۲: بررسی فیزیکی

  • بررسی اتصال برق سنسور و کانکتورها برای وجود خوردگی، اکسیداسیون یا شل بودن اتصالات.
  • بررسی سیم‌کشی به‌خصوص در مسیرهای حرکت و در نزدیکی منبع حرارت موتور، تا از خرابی ناشی از حرارت یا فرسودگی جلوگیری شود.
  • بررسی وجود آسیب به بدنه سنسور یا مهر و موم نامناسب.

• گام ۳: اندازه‌گیری مقاومت و سیگنال خروجی

  • با استفاده از مولتی‌متر، مقاومت ورودی/خروجی، یا ولتاژ سیگنال چه در حالت خاموش و چه در حال کار را اندازه‌گیری کنید.
  • توجه به محدوده‌های مصرفی سازنده و اطّلاع از مقادیر استاندارد برای مدل خاص خودرو.

• گام ۴: تست سلامت با دستگاه‌های تخصصی

  • استفاده از دستگاه تست وجود پالس‌های خروجی منظم از سنسور در هنگام چرخش فلایوول.
  • بررسی اینکه ECU سیگنال ورودی را به درستی دریافت می‌کند و به‌روز می‌کند.

• گام ۵: بررسی هم‌زمان با سیستم‌های مرتبط

  • معاينه هم‌خوانی سیگنال سنسور دور موتور با سیگنال‌های سنسورهای دیگر مانند حسگر میل‌لنگ، حسگر موقعیت دریچه گاز و واحد کنترل موتور.

• گام ۶: تعویض موقت

  • در صورت عدم تشخیص با روش‌های معمول، تعویض موقت با نمونه مشابه یا آزمایشی و بررسی عملکرد نهایی می‌تواند مفید باشد.

نکته مهم: خرابی سنسور دور موتور ممکن است به دلیل خرابی کابل‌ها، اتصالات یا مشکلات ECU هم باشد. بنابراین بررسی هم‌زمان چند عامل ضروری است.

بیشتر بدانید : تعویض سنسور دمای آب پراید

3 روش تشخیص دقیق خرابی سنسور دور موتور و تست سلامت

تست با دیاگ:

خواندن کدهای خطا، نمایش مقادیر سیگنال خروجی سنسور در حالت خاموش و روشن موتور، بررسی تغییرات با دور موتور.

تست با ابزار اهم متر:

اندازه‌گیری اهم سیم پیچ که نباید صفر یا بی نهایت باشد.

بازرسی فیزیکی کابل‌ها و کانکتورها:

بررسی از لحاظ آسیب،شکستگی، فرسودگی، اتصال سوکت ها

توجه : اگر دستگاه و تجربه کافی ندارید، بهتر است این کار را به تکنسین متخصص بسپارید تا از خطرات ناشی از کار با سیستم‌های برقی خودرو جلوگیری شود.

رفع مشکل خطای سنسور دور موتور و اقدامات تعمیراتی

  1.جدا کردن و وصل کردن سوکت سنسور دور موتور

  2. تمیز کردن سر سنسور دور موتور و سوکت ها

 

 نکته: استفاده از بنزین یا تینر به منظور تمیز کردن به سنسور آسیب میزند.

نکته: برای تمیز کردن سوکت ها میتون از انژکتور شور استفاده کرد، سپس کاملا خشک کرد.

   3. اصلاح یا تعویض کابل‌ها و کانکتورها:

در صورت یافتن آسیب یا اتصالی ناقص، تعمیر کابل یا تعویض کانکتور می‌تواند مشکل را حل کند.

   4. رفع مشکلات مربوط به ECU یا نرم‌افزار:

 در برخی موارد، به‌روز رسانی نرم‌افزار ECU یا برنامه‌ریزی مجدد تنظیمات، می‌تواند سیگنال‌های ورودی را هم‌زمان با تغییرات منطبق کند.

نکته: سنسور دور موتور چون حالت آهنربایی دارد، براده های آهن را به خود جذب می کند و اطلاعات اشتباه به ECU میفرستد.

   5. تعویض سنسور دور موتور:

 در صورت تأیید خرابی، تعویض سنسور با یک نمونه استاندارد و مشابه مدل خودرو بهترین راه‌حل است.

نوک سنسور دور موتور دارای آهنربا است، در صورت شکسته بودن باید تعویض کرد.

طریقه باز کردن سنسور دور موتور:

• ابتدا سر باتری را باز کنید.
• با آچار شماره 12 پیچ سنسور دور موتور را باز کنید،سپس سنسور را به سمت عقب بیرون می کشیم.
• برای باز کردن سوکت خار سیمی روی سوکت را فشار دهید بعد به بیرون بکشید.

توجه : پس از تعویض با قطعه سالم، قبل از روشن کردن ماشین سه بار سوئیچ را باز و بسته کنید. (20 ثانیه باز و 15 ثانیه بسته)

ملاحظات مهم در هنگام تعویض سنسور دور موتور

• از قطعات با برند معتبر و استاندارد استفاده کنید.
• در صورت وجود گارانتی، خدمات پس از فروش را به‌کار گیرید.
• پس از تعمیر، دوباره تست سلامت انجام دهید تا از صحت عملکرد مطمئن شوید.

 

جمع‌بندی

• سنسور دور موتور نقش مهم در مدیریت دقیق مخلوط سوخت-هوای، زمان جرقه و عملکرد کل موتور دارد.
• خرابی این سنسور می‌تواند منجر به روشن‌شدن چراغ چک ، خاموشی موتور، افت عملکرد و افزایش مصرف سوخت شود.
• برای عیب‌یابی: بررسی کدهای خطا، بررسی فیزیکی کابل‌ها و اتصالات، تست خروجی سیگنال با ابزار مناسب و مقایسه با مقادیر استاندارد.
• رفع مشکل معمولاً شامل تعویض سنسور، تعمیر کابل‌ها یا به‌روز رسانی نرم‌افزار ECU است.

 

سوالات متداول(FAQ) در رابطه با خرابی سنسور دور موتور

علت قطع شدن کیلومتر پراید انژکتور چیست؟

قطع شدن کیلومتر (ساعت سرعت‌سنج) در پراید انژکتوری می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، چون سیستم کیلومتر این خودرو ترکیبی از سنسور الکترونیکی (VSS) و مدار برقی پشت آمپر است.

• خرابی سنسور کیلومتر (VSS)
• قطعی یا اتصال در سیم‌کشی بین سنسور و پشت آمپر یا ECU
• مشکل در پشت آمپر (صفحه کیلومتر)
• خرابی چرخ‌دنده داخلی سنسور (در مدل‌های خاص)

در برخی مدل‌های قدیمی‌تر (پراید صبا یا ۱۳۱)، سنسور کیلومتر یک چرخ‌دنده پلاستیکی دارد که در گیربکس می‌چرخد. در صورت شکستگی یا خوردگی آن، سنسور نمی‌چرخد و کیلومتر قطع می‌شود.

علت بالا و پایین رفتن عقربه کیلومتر پراید

بالا و پایین رفتن (نوسان) عقربه کیلومتر در پراید انژکتوری یکی از ایرادهای نسبتاً رایج است و معمولاً مربوط به سنسور سرعت (VSS) یا مشکلات سیم‌کشی و اتصالات است.

• خرابی یا نیم‌سوز شدن سنسور کیلومتر (VSS)
•  خرابی یا زنگ‌زدگی در سوکت سنسور
• ایراد در سیم‌کشی بین سنسور و پشت آمپر یا ECU
• ایراد مکانیکی در چرخ‌دنده سنسور کیلومتر (مدل‌های قدیمی‌تر)
• خرابی آی‌سی سرعت‌سنج در پشت آمپر

آیا خرابی سنسور دور موتور همیشه باعث خاموشی کامل موتور می‌شود؟

نه همیشه، اما می‌تواند باعث خاموشی ناگهانی یا خاموشی در حین حرکت شود. برخی مواقع ECU به دلیل سیگنال نامعتبر به‌سختی نمی‌تواند موتور را نگه دارد.

چگونه می‌توانم از سلامت سنسور دور موتور مطمئن شوم؟

توسط دیاگ برای کدهای خطا، و همچنین با اندازه‌گیری ولتاژ خروجی سنسور در حالت کار موتور و با تعمیرگاه معتبر یا تکنسین ماهر انجام دهید.

 آیا مشکل خرابی سنسور دور موتور با تعویض یک سنسور تازه حل می‌شود؟

معمولاً بله، مگر اینکه مشکل از سیم‌کشی یا ECU باشد. پس از تعویض، دوباره تست سلامت را انجام دهید.

چگونه بدانم ECU به درستی کار می کند؟

وجود سیگنال‌های صحیح از سنسور دور موتور و سایر حسگرها به ECU می‌رسد. اگر کدهای خطا مربوط به سنسور دور موتور مرتفع شد اما مشکل همچنان باقی بود، احتمال وجود مشکل در ECU یا کابل‌ها وجود دارد و نیاز به بررسی دقیق دارد.

چه کار کنم سنسور دور موتور خراب نشود؟

حفظ و نگهداری منظم سیستم برق موتوری، حفاظت از سیم‌کشی در برابر حرارت و روغن، و استفاده از قطعات با کیفیت از جمله توصیه‌های معمول است.

گروه تولیدی صنعتی آرمان پژوهش، تولیدکننده با کیفیت ترین سنسور دور موتور برای خودروهای پژو 206، رانا، کوییک، ساینا، پراید و زانتیا می باشد.

برای دریافت کاتالوگ محصولات و لیست قیمت به صورت تک و عمده از طریق پیام رسان های زیر با ما در ارتباط باشید.